Dünyayı vurması beklenen jeomanyetik güneş fırtınalarının, şiddetine bağlı olarak iletişim sistemlerinde sorunlara yol açabileceği bildirildi.
ABD Ulusal Okyanus ve Atmosfer Dairesi (NOAA), güneşteki aktivitelerin, hafta sonuna kadar GPS, iletişim uydularını ve bazı askeri radyo kanallarını olumsuz etkileyecek jeomanyetik fırtınaların meydana gelebileceği konusunda uyarıda bulundu.
Hangi alanları etkileyecek?
NOAA tarafından Salı günü yayımlanan uyarı mesajında, “Jeomanyetik fırtınalar, Dünya’ya yakın yörüngedeki ve Dünya’nın yüzeydeki altyapıyı etkileyebilir, (bu da) potansiyel olarak iletişimi, elektrik iletim şebekesini, navigasyonu, radyo ve uydu operasyonlarını bozabilir” ifadeleri kullanıldı.
Denizcilik ve genel havacılık sistemleri tarafından kullanılan düşük frekanslı seyahat sinyalleri, haftanın geri kalanında benzer şekilde etkilenebileceği belirtildi.
‘ABD ordusunun kullandığı HF radyo iletişimleri kesintiye uğrayabilir’
Bunlara ek olarak, NOAA yüksek frekanslı (HF) radyo iletişimleri kesintiye uğrayabileceği de aktarıldı. ABD ordusu, karadan karaya ve karadan havaya iletişim araçlarında HF telsizlerini kullanıyor. Ayrıca arama ve kurtarma operasyonlarını yürüten hükümet kurumlar da HT radyo iletişim araçlarını kullanıyor.
‘Hava şartları uygunsa görülebilir’
NOAA, ‘fırtınanın auroralar(başlangıcı) , hava koşulları uygunsa, Pennsylvania’nın güneyinde, Iowa’ya ve Oregon’a kadar görülebileceğini’ bildirdi.
‘G3 şiddetinde olacak’
Açıklamada, şiddeti G3 olacağı belirtilen söz konusu güneş fırtınasının Dünya üzerinde “orta” etkileri olabileceği ifade edildi. G3 seviyedeki fırtınaların uydu sistemlerinde sorunlara ve enerji şebekelerinde bazı kesintilerine neden olması beklendiği belirtilerek, şu bilgiler paylaşıldı:
“Uydu bileşenlerinde, yüzey şarjı değişebilir, düşük yörüngedeki uydularda sürüklenme artabilir ve yöneltme sorunlarının düzeltilmesi gerekebilir.”
“Ayrıca, bu tür fırtınalar, ‘aralıklı uydu navigasyon ve ‘düşük frekanslı radyo navigasyon’ sorunlarını’ yaratabilir.”
Bunun anlamı da konumlandırma, navigasyon ve zamanlama için kullanılan Global Konumlandırma Sistemi(GPS) ve bir diğer benzeri olan Küresel Navigasyon Uydu Sistemleri (GNSS) bozulabilir.
G3 şiddet nedir?
Jeomanyetik fırtınalar, G5 seviyesi en şiddetli olmak üzere, G1’den G5’e kadar bir aralıkta ölçekleniyor.
Bu tür fırtınalar, güneşin aktivitesinin (güneş döngüsü) artıp azalmasına bağlı olarak periyodik olarak meydana geliyor ve herhangi bir felakete yol açması beklenmiyor.
‘3 günlük fırtınanın etkilerini kesin olarak söylemek zor’
ABD hükümeti adına çalışan bir uzman, Breaking Defense’e yaptığı açıklamada,” Kesin olarak 3 gülük fırtınanın etkilerini tam olarak ne olacağını söylemek zor. Kategorik olarak, üst atmosfer etkilenecek ve atmosferik sürüklenme artacak. Bu, etkin olmayan uydular da dahil olmak üzere LEO (Düşük Dünya Yörüngesi) molozlarının bir süre daha yüksek bir oranda yeniden girebileceği anlamına geliyor” dedi.
‘Kutuplardaki ticari uçuşlar etkilenebilir’
Fırtınanın şiddetine bağlı olarak, GNSS ve iletişim kesintileri nedeniyle kutup üstü ticari hava uçuşlarının etkilenebileceğini ifade eden uzman, bütün büyük hava şirketlerinin, daha düşük irtifalarda uçulması veya gaz ikmal için bir yerde durulması gerektiğine dair karar veren meteorologları ve uzay havası uzmanları olduğunu hatırlattı.
Söz konusu fırtınaların nedeni nedir?
Güneşin atmosferinden veya koronasından gelen büyük plazma patlamalardan kaynaklanan ve Koronal kütle atımı (CME) olarak bilinen bu patlamalar ilk olarak 14 Ağustos’ta tespit edildi. CME’ler Dünya’nın manyetik alanını vurarak altüst edecek kendi manyetik alanlarını yaratıyor.
‘SpaceX ön plana çıkıyor’
Öte yandan Uydu sistemlerinde en bilinen örneklerden biri olarak Elon Musk’ın SpaceX şirketinin projesi olan Starlink projesi ön plana çıkıyor. Büyük bir uydu ağı üzerinden internet hizmeti sağlama hedefi olan Starlink ile dünyanın alçak yörüngesine yerleştirilen uydular sayesinde dünyanın en ücra noktalarına dahi yüksek hızlı internet hizmeti verilmesi amaçlanıyor. Bu sistemlerde meydana gelebilecek aksaklıklar, internete erişimde sorunlar yaşanmasına neden olabiliyor.
- Bilim insanları negatif zamanı kanıtladı: Zaman yolculuğu mümkün mü?
Bilim insanları, ışığın bazen bir malzemeden geçmeden önce çıkmış gibi göründüğü ‘negatif zaman’ fenomenini kanıtlamayı başardı. Dalgaların maddeden geçerken bozulmasıyla oluşan bir yanılsama olarak görülen fenomenin bulguları arXiv adlı ön makalede yayımlandı. - Sahra Çölü’nün altında neler var?
Dünyanın en büyük tropik çölü olan Sahra’nın altında yatan sırlar açığa çıkıyor. Araştırmalara göre, insanlık tarihini yeniden yazacak olan bulgular ve ‘kayıp cennet’ çölün altında yatıyor. - Deprem çantası hazırlamanın püf noktaları
Birinci derece deprem kuşağında yer alan Türkiye’de, deprem sonrası ilk 72 saatte, yardım ekipleri ulaşana kadar acil ihtiyaçların ve değerli evrakların saklanabileceği bir acil durum çantası hayat kurtarıyor. - Satürn’ün en büyük gizemlerinden biri çözüldü: ‘Halkaların nasıl oluştuğunu açıklayabilir’
Gök bilimciler, Satürn’ün uydusu Titan’ın kendinden büyük başka bir uyduyla çarpışmış olabileceğini, ve bunun Satürn’ün ünlü halkaların oluşumunda rol almış olabileceğini ileri sürdü. - Antarktika, şimdiye kadar kaydedilen en hızlı buzul çöküşünü yaşadı
Antarktika’nın doğu yarımadasındaki Hektoria Buzulu, modern kayıtlardaki en hızlı geri çekilmelerden birine sahne oldu. Buzul, yalnızca iki ay içinde yaklaşık 8 kilometre geriledi ve kütlesinin neredeyse yarısını kaybetti. - Pentagon’la anlaştılar: ChatGPT, ABD Savaş Bakanlığı’na ‘tam hizmet’ verecek
Anthropic’in güvenlik gerekçesiyle geri adım atmasının ardından OpenAI, yapay zeka modellerini Pentagon’un gizli ağı içinde kullanmak üzere anlaşma sağladı. ABD Savunma Bakanlığı’nın (Pentagon) tam erişim talebi sonrası yaşanan kriz, Washington’da yapay zeka yarışını yeni bir aşamaya taşıdı.
